بررسی لنز نیکون ۵۰mm f/1.2 Ai-s
فهرست مطالب
- ۱. مقدمه
- ۲. تاریخچه و نسخههای مختلف لنز ۵۰mm f/1.2 نیکون
- ۳. کیفیت ساخت و ارگونومی لنز
- ۴. بررسی وینیگریت و افت نور
- ۵. آنالیز وضوح و شارپنس در دیافراگمهای مختلف
- ۶. بوکه و کیفیت محو شدگی پسزمینه
- ۷. عملکرد در برابر نور پسزمینه و شرارهها
- ۸. انحرافات رنگی و انحرافات اپتیکال
- ۹. جمعبندی نهایی؛ آیا این لنز برای شما مناسب است؟
- ۱۰. گارانتی و خدمات پس از فروش ایدهآل دوربین
۱. مقدمه
در دهه ۱۹۷۰ میلادی، نیکون یکی از پرکارترین برندها در زمینه تولید لنزهای فوقروشن با دیافراگم f/1.2 بود. از نخستین نمونهها یعنی نیکون ۵۵mm f/1.2 که در سال ۱۹۶۵ معرفی شد تا نمونهی افسانهای و نادر ۵۸mm f/1.2 Noct-Nikkor که در سال ۱۹۷۷ به بازار آمد، همگی نشان از عزم جدی نیکون برای تسلط بر بازار لنزهای پرسرعت داشتند. اما آخرین حلقه از این زنجیره، لنز نیکون ۵۰mm f/1.2 Ai-s است که نخستین بار در سال ۱۹۷۸ روانهی بازار شد و برخلاف بسیاری از لنزهای همدورهی خود، تا سال ۲۰۲۰ یعنی نزدیک به ۴۲ سال، بهطور پیوسته تولید میشد. این موضوع، این لنز را به یکی از طولانیترین لنزهای تولیدی تاریخ عکاسی تبدیل کرده است.
در این مقالهی تخصصی از ایدهآل دوربین، قصد داریم نگاهی عمیق و موشکافانه به این لنز کلاسیک و محبوب بیندازیم. اگر به دنبال خرید یک لنز دستی با شخصیت و ویژگیهای منحصربهفرد هستید، یا حتی اگر صاحب این لنز هستید و میخواهید از پتانسیل کامل آن آگاه شوید، این بررسی جامع میتواند راهنمای کاملی برای شما باشد. با ما همراه باشید تا از کیفیت ساخت و استحکام بدنه گرفته تا وضوح، بوکه، شارپنس و نقاط قوت و ضعف این لنز افسانهای را بررسی کنیم. همچنین در انتها، شما را با خدمات تعمیرات و گارانتی ایدهآل دوربین به عنوان تنها مرکز معتبر خدمات پس از فروش در ایران آشنا خواهیم کرد.
۲. تاریخچه و نسخههای مختلف لنز ۵۰mm f/1.2 نیکون
نیکون در طول تاریخ خود، سه لنز با دیافراگم f/1.2 برای مانت F تولید کرده است که هر کدام ویژگیهای منحصربهفردی دارند. اولین نمونه، نیکون ۵۵mm f/1.2 با طراحی ۷ عنصر در ۵ گروه و ۷ تیغه دیافراگم بود که از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۸ تولید شد و حدود ۱۷۶ هزار عدد از آن ساخته شد. دومین و مشهورترین نمونه، نیکون ۵۸mm f/1.2 Noct با یک عنصر کروی (aspherical) و طراحی ۷ عنصر در ۶ گروه بود که از سال ۱۹۷۷ تا ۱۹۹۸ تولید شد و به دلیل عنصر کروی دستساختهاش، به یکی از نادرترین و گرانترین لنزهای نیکون تبدیل گشت. سومین و آخرین نمونه، نیکون ۵۰mm f/1.2 است که بررسی امروز ما به آن اختصاص دارد.
این لنز در دو نسخهی متفاوت عرضه شد: نسخهی Ai که از سال ۱۹۷۸ تا ۱۹۸۱ تولید شد و دارای ۷ تیغه دیافراگم بود، و نسخهی Ai-s که از سال ۱۹۸۱ تا ۲۰۲۰ تولید شد و تیغههای دیافراگم آن به ۹ عدد افزایش یافت. جالب است بدانید که هر دو نسخه از اپتیک یکسانی بهره میبرند و تفاوت اصلی در تعداد تیغههای دیافراگم و طراحی بیرونی آنهاست. نسخهی Ai-s که در این مقاله مورد بررسی قرار گرفته، وزنی معادل ۳۶۶ گرم، طولی برابر با ۴۸ میلیمتر و قطر ۶۹ میلیمتر دارد. فیلتر آن سایز ۵۲ میلیمتری است و حداقل فاصلهی فوکوس آن به ۰٫۵ متر میرسد که بزرگنمایی حداکثر ۱:۷٫۸ را امکانپذیر میکند.
۳. کیفیت ساخت و ارگونومی لنز
یکی از نقاط قوت بینظیر لنز نیکون ۵۰mm f/1.2 Ai-s، کیفیت ساخت فوقالعادهی آن است. بدنهی تمام فلزی این لنز، همراه با حکاکیهای دقیق روی بدنه، حس یک ابزار حرفهای و بادوام را به کاربر منتقل میکند. مقیاس عمق میدان (DoF scale) و اعداد دیافراگم با رنگهای شفاف و خوانا حک شدهاند که کار با لنز را در شرایط نوری مختلف آسان میکند. حلقهی فوکوس با مقاومتی نرم و یکنواخت، چرخشی به اندازهی حدود ۱۱۰ درجه از حداقل فاصلهی فوکوس (۰٫۵ متر) تا بینهایت دارد که در مقایسه با ۲۳۰ درجهی لنز ۵۵mm f/1.2 قدیمیتر، بسیار سریعتر و کاربردیتر است. این میزان چرخش، تعادل مناسبی بین دقت فوکوس و سرعت کار ایجاد میکند.
حلقهی دیافراگم نیز مانند سایر لنزهای نیکون در این دوره، در نزدیکی بدنهی دوربین قرار گرفته و دارای استاپهای کامل با فاصلهی یکسان است. یکی از نکات جالب توجه، امکان چرخش بسیار جزئی حلقهی دیافراگم به اندازهای فراتر از علامت f/1.2 است که این ویژگی در لنزهای ۵۵mm f/1.2 و ۱۰۵mm f/2.5 نیز دیده میشود. با نگاهی به پشت لنز و قسمت بایونت، متوجه میشویم که عنصر عقبی کاملاً گرد نیست و بخشی از آن به دلیل جایگیری اهرم دیافراگم، بریده شده است. این طراحی، اگرچه برای عملکرد مکانیکی لنز ضروری است، اما تأثیر مستقیمی بر وینیگریت اپتیکی و شکل بوکه در گوشههای کادر خواهد داشت که در بخشهای بعدی به آن خواهیم پرداخت.
این لنز را میتوان از طریق آداپتور FTZ نیکون روی دوربینهای Z مانت استفاده کرد. اما تجربه نشان داده که استفاده از آداپتور F-to-E و سپس آداپتور نیوویر ETZ روی دوربینهای نیکون Zf و Z6III، به دلیل بهرهمندی از امکانات کامل کمکهای فوکوس دستی، تجربهی بهتری را فراهم میکند. در هر صورت، کیفیت ساخت بالای این لنز، آن را به گزینهای ایدهآل برای سالها استفادهی حرفهای تبدیل کرده است.
۴. بررسی وینیگریت و افت نور
یکی از چالشهای اصلی لنزهای فوقروشن، پدیدهی وینیگریت یا افت نور در گوشههای کادر است. این لنز نیکون ۵۰mm f/1.2 در دیافراگم باز f/1.2، افت نوری معادل ۳٫۱ استاپ EV دارد که در مقایسه با دو لنز f/1.2 دیگر نیکون، یعنی ۵۵mm و ۵۸mm Noct، بیشترین میزان افت نور را نشان میدهد. در دیافراگم f/1.4 این میزان به ۲٫۷ EV، در f/2.0 به ۱٫۷ EV، در f/2.8 به ۱٫۰ EV و در f/4.0 به ۰٫۵ EV کاهش مییابد و از f/5.6 به بعد، افت نور به ۰٫۳ EV محدود میشود.
افت نور در این لنز، به دلیل فاصلهی کانونی کوتاهتر نسبت به دو لنز دیگر، کمی مشهودتر است. اما نکتهی مهمتر، وینیگریت اپتیکی است. لنزهای سریع معمولاً وینیگریت اپتیکی قابل توجهی دارند، به ویژه نمونههای جمعوجور. وینیگریت اپتیکی به پدیدهای گفته میشود که در آن حلقههای نوری در مرکز کادر کاملاً گرد هستند، اما به سمت گوشهها، شکل آنها به حالت بادامی یا کلیهای (cat's eye) تغییر میکند. در این لنز، به دلیل طراحی عنصر عقبی که کاملاً گرد نیست، در مرکز کادر نیز حلقههای نوری کاملاً گرد دیده نمیشوند و این موضوع تا حدی به وینیگریت مکانیکی نیز مرتبط است. با این حال، وجود ۹ تیغهی دیافراگم در نسخهی Ai-s، یک مزیت آشکار نسبت به نسخهی ۷ تیغهای ۵۵mm است و وینیگریت اپتیکی در این لنز، قابل مقایسه با لنزهای فوقسریع M-mount است.
۵. آنالیز وضوح و شارپنس در دیافراگمهای مختلف
لنزهای سریع قدیمی معمولاً در دیافراگم باز، وضوح خارقالعادهای ندارند و این لنز نیکون ۵۰mm f/1.2 نیز از این قاعده مستثنی نیست. در دیافراگمهای باز، به ویژه f/1.2 و f/1.4، پدیدهای به نام «درخشش» یا Glow دیده میشود که در واقع نتیجهی وجود انحرافات کروی اصلاحنشده (undercorrected spherical aberration) است. این پدیده باعث میشود تصویر نرمتر به نظر برسد و به بخشهای روشن تصویر، هالهای اضافه کند که یادآور استفاده از فیلترهای دیفیوژن یا میست است. جالب است بدانید که برخی عکاسان پرتره، این نرمی و درخشش را برای عکسهای پرتره بسیار دلپذیر میدانند و از آن به عنوان یک ویژگی هنری استفاده میکنند.
با بستن دیافراگم تا f/2.0، بخش اعظم این درخشش از بین میرود و کنتراست تصویر به طرز چشمگیری افزایش مییابد. در فاصلهی فوکوس حدود ۱٫۴ متر که فاصلهی ایدهآلی برای پرترههای نیمتنه است، وضوح لنز در f/1.2 و f/1.4 بسیار خوب ارزیابی میشود و به نظر میرسد لنز برای همین فاصله بهینهسازی شده است. در فواصل نزدیک (۰٫۵ متر)، برای دستیابی به وضوح بالا، نیاز به بستن دیافراگم تا f/4.0 یا بیشتر داریم. در فواصل بینهایت، لنز در f/1.2 و f/1.4 در کل کادر نرم است و بهتر است برای افزایش وضوح، دیافراگم را تا f/5.6 یا f/8 ببندیم. همچنین پدیدهی فوکوس شیفت (focus shift) در این لنز قابل توجه است و بین دیافراگمهای f/2.0 تا f/4.0، صفحهی فوکوس تغییر میکند که در دوربینهای DSLR باید به آن دقت کرد؛ اما در دوربینهای بدون آینه با قابلیت فوکوس با دیافراگم کاری، این مشکل به راحتی قابل مدیریت است.
۶. بوکه و کیفیت محو شدگی پسزمینه
بوکه یا همان کیفیت محو شدگی پسزمینه، یکی از مهمترین دلایل محبوبیت لنزهای f/1.2 است. لنز نیکون ۵۰mm f/1.2 Ai-s در فواصل نزدیک و با دیافراگم باز، بوکهای بسیار نرم و دلپذیر تولید میکند. حجم بالای تاری در f/1.2، سوژه را به خوبی از پسزمینه جدا میکند و اگر پسزمینه شلوغ نباشد، نتیجهی کار بسیار هنری خواهد بود. بسیاری از عکاسان ترجیح میدهند برای افزایش کمی کنتراست و وضوح صفحهی فوکوس، از دیافراگم f/1.4 استفاده کنند که همچنان بوکهای زیبا ارائه میدهد.
با این حال، در فواصل متوسط و با پسزمینههای شلوغ و دارای جزئیات زیاد، بوکهی این لنز میتواند کمی آشفته و دارای ساختارهای دوگانه (double structures) شود که ممکن است برای همه پسندیده نباشد. برای پرترههای سر و شانه، این لنز عملکرد بسیار خوبی دارد و به نظر میرسد در این فاصله، بیشترین میزان شارپنس را نیز ارائه میدهد. در فواصل دورتر، باز هم بستن دیافراگم تا f/1.4 میتواند به بهتر شدن بوکه و تفکیک سوژه از پسزمینه کمک کند. در کل، اگرچه این لنز بوکهای به نرمی و لطافت لنز ۵۸mm Noct ندارد، اما با شناخت نقاط قوت و ضعف آن، میتوان نتایج بسیار جذابی خلق کرد.
۷. عملکرد در برابر نور پسزمینه و شرارهها
لنزهای فوقروشن قدیمی معمولاً در برابر نور پسزمینه عملکرد چندان خوبی ندارند و این لنز نیز از این قاعده مستثنی نیست. با این حال، نیکون در طول ۱۳ سال بین تولید ۵۵mm f/1.2 و این ۵۰mm f/1.2، توانسته است عملکرد این لنز را در برابر شرارهها و هالههای نوری تا حدی بهبود بخشد. در دیافراگم باز f/1.2، شاهد شرارههای بزرگ و گاهی مزاحم در گوشههای کادر هستیم، اما هالهی سراسری (veiling flare) چندان شدید نیست. با بستن دیافراگم تا f/11، شکل شرارهها تغییر میکند اما میزان آن کاهش چندانی پیدا نمیکند.
در شرایط نور پسزمینه، به ویژه زمانی که منابع نوری قوی در کادر وجود دارند، ممکن است اطلاعات زیادی در هالههای اطراف منابع نوری از دست برود و نتیجهی کار چندان رضایتبخش نباشد. بنابراین در چنین شرایطی، بهتر است احتیاط بیشتری به خرج دهید و در صورت امکان، از دیافراگمهای بستهتر استفاده کنید. البته باید در نظر داشت که این لنز در سال ۱۹۷۸ طراحی شده و در مقایسه با لنزهای مدرن مانند Voigtländer 50mm f/1.2 Nokton که به سختی شرارهای تولید میکنند، عملکرد ضعیفتری دارد، اما برای یک لنز کلاسیک، عملکرد قابل قبولی است.
۸. انحرافات رنگی و انحرافات اپتیکال
انحرافات رنگی جانبی (Lateral CA) در این لنز در سطح متوسط رو به پایین قرار دارند و به راحتی با یک کلیک در نرمافزارهایی مثل لایتروم قابل اصلاح هستند. بنابراین این مورد، چندان نگرانکننده نیست. اما انحرافات رنگی طولی (Longitudinal CA) که به عنوان بوکه فرینجینگ (bokeh fringing) نیز شناخته میشود، در سطح متوسطی قرار دارد و در دیافراگم باز، به ویژه در نواحی با کنتراست بالا، حاشیههای سبز و ارغوانی در جلو و پشت صفحهی فوکوس دیده میشود.
یکی از جدیترین انحرافات این لنز، انحرافات دنبالهدار یا کاما (Coma) است. این پدیده در دیافراگمهای f/1.2 تا f/2.0 به شدت مشهود است و باعث میشود نقاط نوری در گوشههای کادر به شکل دنبالهدار یا پروانهای درآیند. برای داشتن گوشههای تمیز، بهتر است دیافراگم را تا f/5.6 ببندید. این دقیقاً همان دلیلی است که نیکون لنز ۵۸mm f/1.2 Noct را با عنصر کروی تولید کرد تا این انحراف را به حداقل برساند. اگر به دنبال عملکرد بهتر در شب و عکاسی نجومی هستید، این لنز انتخاب مناسبی نخواهد بود. انحرافات اعوجاج (Distortion) در این لنز کم و یکنواخت است و خوشبختانه لایتروم و فتوشاپ پروفایل اصلاحی برای آن ارائه دادهاند که به خوبی کار میکند.
۹. جمعبندی نهایی؛ آیا این لنز برای شما مناسب است؟
لنز نیکون ۵۰mm f/1.2 Ai-s یک لنز با شخصیت است. اگر از کمالگرایی محض لنزهای مدرن خسته شدهاید و به دنبال یک رندرینگ وینتج با ویژگیهای خاص هستید، این لنز یک بلیط ورودی مقرونبهصرفه به دنیای عکاسی کلاسیک است. نقاط قوت آن شامل کیفیت ساخت بینظیر، بوکهی نرم در فواصل نزدیک، وزن و اندازهی مناسب و تاریخچهی جذاب آن میشود. اما نقاط ضعف آن نیز قابل توجه است: وینیگریت بالا، کامای شدید، فوکوس شیفت، عملکرد نهچندان عالی در برابر نور پسزمینه و وضوح نهچندان بالا در دیافراگم باز، همگی عواملی هستند که باید پیش از خرید به آنها توجه کنید.
این لنز برای عکاسان پرترهای که به دنبال ظاهری کلاسیک و هنری هستند، گزینهای فوقالعاده است. همچنین برای عکاسان خیابانی که از فوکوس دستی لذت میبرند و میخواهند دوربینهای مدرن خود را با لنزی قدیمی ترکیب کنند، انتخاب جذابی خواهد بود. با این حال، اگر به دنبال وضوح بینقص در دیافراگم باز، عملکرد عالی در شب و عکاسی نجومی، یا بوکهای کاملاً نرم و بدون نقص هستید، بهتر است به سراغ گزینههای مدرنتر مانند نیکون Z 50mm f/1.2 S یا Voigtländer 55mm f/1.2 Nokton بروید.
۱۰. گارانتی و خدمات پس از فروش ایدهآل دوربین
خرید یک لنز کلاسیک و قدیمی مانند نیکون ۵۰mm f/1.2 Ai-s، نیازمند دقت و توجه ویژهای است. بسیاری از این لنزها پس از سالها استفاده، ممکن است دچار مشکلاتی مانند چربی روی تیغههای دیافراگم، قارچ روی عناصر اپتیکی، یا خش و خط و خوردگی شوند. به همین دلیل، انتخاب یک مرکز معتبر برای خرید، بررسی فنی و تعمیرات این لنزها، از اهمیت بالایی برخوردار است.
ایدهآل دوربین به عنوان تنها مرکز خدمات پس از فروش مجاز و معتبر در ایران، با سالها تجربه در زمینهی تعمیرات تخصصی لنزها و دوربینهای حرفهای، آماده ارائهی خدمات به شما عکاسان و فیلمبرداران گرامی است. چه این لنز را تازه خریداری کرده باشید و چه سالها از آن استفاده میکنید، تیم مجرب ما با استفاده از تجهیزات پیشرفته و دانش فنی بهروز، میتواند لنز شما را به بهترین شکل ممکن بررسی و در صورت نیاز تعمیر کند.
یکی از مهمترین دغدغههای ما در ایدهآل دوربین، شفافیت و صداقت با مشتریان عزیز است. به همین دلیل، ما سیاست انصراف از تعمیر را با افتخار در پیش گرفتهایم. به این معنی که پس از بررسی اولیه و اعلام هزینهی تعمیرات توسط بخش پذیرش، اگر مشتری از انجام تعمیرات منصرف شود، هیچ هزینهای تحت هیچ عنوانی، حتی بابت عیبیابی، از وی دریافت نخواهد شد. این سیاست نشاندهندهی اعتماد ما به کیفیت خدماتمان و احترام به انتخاب مشتری است.
علاوه بر تعمیرات تخصصی، ایدهآل دوربین خدمات دیگری را نیز به مشتریان خود ارائه میدهد. شما میتوانید با خرید محصولات آکبند از ایدهآل دوربین، از گارانتی اصلی و بیمهی تکمیلی بهرهمند شوید. همچنین کارت VIP ایدهآل دوربین، که به صورت رایگان برای دارندگان دوربینهای حرفهای (میرورلس یا DSLR) صادر میشود، مزایای ویژهای از جمله سرویسهای رایگان دورهای را برای شما به ارمغان میآورد. اگر به دنبال ارتقاء مهارتهای عکاسی خود هستید، آموزشگاه عکاسی ایدهآل دوربین با برگزاری کلاسهای تخصصی و کارگاههای عملی، میتواند همراه شما در این مسیر باشد.
برای کسب اطلاعات بیشتر و یا هماهنگی برای تعمیرات تخصصی لنزها و دوربینهای خود، میتوانید از طریق آدرس و شمارههای تماس زیر با ما در ارتباط باشید:
آدرس: تهران - خیابان جمهوری، بعد از سه راه جمهوری، روبروی خیابان شیخهادی، خیابان رازی، کوچه یاسمن پلاک ۱
=== سؤالات متداول ===
▶ سوال ۱: آیا لنز نیکون ۵۰mm f/1.2 Ai-s برای دوربینهای مدرن نیکون Z قابل استفاده است؟
بله، این لنز از طریق آداپتور FTZ نیکون به راحتی روی دوربینهای سری Z مانند Zf، Z6، Z7، Z8 و Z9 قابل نصب است. همچنین میتوانید از آداپتورهای F-to-E و سپس آداپتورهای اتوماتیک مانند نیوویر ETZ برای استفاده روی دوربینهای سونی استفاده کنید. با این حال، توجه داشته باشید که فوکوس این لنز کاملاً دستی است و باید از کمکهای فوکوس دوربین مانند بزرگنمایی (Focus Peaking) استفاده کنید.
▶ سوال ۲: تفاوت نسخههای Ai و Ai-s این لنز در چیست؟
تفاوت اصلی در تعداد تیغههای دیافراگم است. نسخهی Ai دارای ۷ تیغه و نسخهی Ai-s دارای ۹ تیغه است که بوکهی گردتر و ستارههای خورشیدی ۱۸ پرتو را تولید میکند. از نظر اپتیک، هر دو نسخه کاملاً یکسان هستند. نسخهی Ai-s جدیدتر است و تا سال ۲۰۲۰ تولید میشد، در حالی که تولید نسخهی Ai در سال ۱۹۸۱ متوقف شد.
▶ سوال ۳: آیا خرید لنز دستی ۵۰mm f/1.2 نیکون برای عکاسی پرتره ارزش دارد؟
قطعاً بله. این لنز به دلیل بوکهی نرم و شخصیت وینتج خود، یکی از محبوبترین لنزها برای عکاسی پرتره در میان عکاسان کلاسیکدوست است. با وجود نرمی در دیافراگم باز، همین ویژگی به عکسهای پرتره حال و هوایی خاص و رویایی میبخشد. اگر به دنبال ظاهری متفاوت از لنزهای مدرن و تیز هستید، این لنز انتخابی عالی است.
▶ سوال ۴: هزینه تعمیرات لنزهای کلاسیک مانند نیکون ۵۰mm f/1.2 در ایدهآل دوربین چقدر است؟
هزینهی تعمیرات بسته به نوع عیب (چربیزدایی تیغهها، تمیزکاری قارچ، تنظیم فوکوس و غیره) متفاوت است. اما نگران هزینهی عیبیابی نباشید! ایدهآل دوربین دارای سیاست انصراف از تعمیر است؛ به این معنی که پس از اعلام هزینه، اگر از انجام تعمیر منصرف شوید، هیچ هزینهای بابت عیبیابی از شما دریافت نمیشود. برای اطلاع از هزینهی دقیق، لطفاً با بخش پذیرش تماس بگیرید.
▶ سوال ۵: آیا ایدهآل دوربین این لنز را به صورت نو یا کارکرده به فروش میرساند؟
ایدهآل دوربین عمدتاً به عنوان مرکز خدمات پس از فروش و تعمیرات تخصصی شناخته میشود. با این حال، ممکن است لنزهای کارکرده با کیفیت عالی و پس از بررسی فنی کامل، در فروشگاه ایدهآل دوربین موجود باشند. برای اطلاع از موجودی و قیمت، لطفاً با بخش فروشگاه (داخلی ۲) تماس بگیرید. همچنین در صورت تمایل به خرید محصولات آکبند نیکون، میتوانید از گارانتی اصلی و بیمهی تکمیلی ایدهآل دوربین بهرهمند شوید.
تلفن: 021-62999596 (داخلی ۱: پذیرش، داخلی ۲: فروشگاه، داخلی ۳: آموزشگاه عکاسی)
اطلاعات بیشتر در مورد خدمات ما را میتوانید در صفحات دیگر سایت ایدهآل دوربین مشاهده کنید.











